Hoe maak je successieplanning bespreekbaar?

Een goede planning begint bij een goed gesprek

Bij FONS merken we dat er vaak veel schroom bestaat om dit op tafel te leggen. Daarom zijn we op zoek gegaan naar een “juiste” aanpak. 

Aanvankelijk leek dit niet eenvoudig: in de ene familie wordt al jarenlang openlijk gesproken over de financiën, maar bij andere families hebben de kinderen geen idee van de opbouw of omvang van het vermogen van de ouders. 

Maar, ongeacht de familale financiële openheid begint elke vraag omtrend nalatenschap vanuit een bezorgdheid: wat gaat er gebeuren en wat gaat dat kosten? Om dan relatief snel over te stappen naar: wat kunnen we daar aan doen? 

Voor ouders/erflaters is dit makkelijker aan te brengen: vaak hebben zij hier al langer over nagedacht, willen bepaalde stappen nemen en dit met hun erfgenamen bespreken. Ze willen immers “liever met warme hand dan met koude hand schenken”, maar wel vermijden dat ze àlles al wegschenken louter om de erfbelasting zoveel mogelijk te beperken. Het is vaak moeilijk in te schatten hoeveel reserves ze later nog nodig zullen hebben. Niemand wil eerst schenken om dan later terug te moeten vragen…

Voor kinderen/erfgenamen ligt dit wat moeilijker: zij willen immers niet als “belust op geld” overkomen maar zijn oprecht bezorgd voor financiële perikelen in een periode die al moeilijk genoeg zal zijn gezien het overlijden van een dierbare.

Maar hoe begin je dan aan dergelijk gesprek?

Successieplanning gaat vaak vooral over wie wat erft, meer dan over wat dat zal gaan kosten. Een gesprek over successie wordt dan ook best gestart vanuit die invalhoek: eerder dan praten over hoe hoog successierechten wel zijn en hoe bijvoorbeeld schenkingen dit kunnen verminderen, gaat het beter over wat de erflater wil dat er na zijn overlijden gebeurt met de nalatenschap: wat met de gezinswoning? Wat met de (familiale) vennootschap? Wat met de oldtimer en de juwelen? Wie krijgt wat? Krijgen de kleinkinderen ook al iets? … Automatisch komt dan wel de (beperking van) erfbelasting ter sprake.

Elk gesprek dat begint vanuit een vraag naar de wensen van de erflater is een goed gesprek en zet alle betrokkenen aan om hier eens goed over na te denken.

Dat is waar FONS haar nut bewijst: wij maken een situatieschets “as is” en beantwoorden ondermeer de vraag: “wat als er vandaag een overlijden is?” 

Van daaruit gaan we de verschillende opties ter verbetering formuleren en met u bespreken. Zo kan u met kennis van zaken de meest pragmatische oplossing kiezen. 

Immers: niet iedereen heeft nood aan bijvoorbeeld een familiaal charter, de oprichting van een Burgerlijke Maatschap, hertekening van de bedrijfsstructuur, voorafgaande schenkingen,… vaak kom je al heel ver met een eenvoudige aanpassing van uw testament. 

Zodra de wensen duidelijk zijn en de nodige keuzes gemaakt zijn, kan in samenwerking met notaris -en waar nodig met externe specialisten- het nodige in orde gebracht worden. 

Concreet voorbeeld

Jan Janssens (fictieve naam) richtte in 1985 de familiale vennootschap “Janssens NV” op en is op vandaag 100% aandeelhouder. De NV heeft een eigen vermogen van € 1,5mio. Jan heeft 3 oldtimers (zijn passie in z’n weinige vrije tijd) en een collectie horloges. Zijn echtgenote is jammer genoeg 10j geleden reeds overleden en Jan heeft sinds drie jaar een nieuwe vriendin die bij hem inwoont in zijn villa in Brasschaat. 

Jan heeft uit zijn huwelijk een zoon (gehuwd en 2 kinderen) en dochter (gehuwd en 3 kinderen). De zoon is tandarts, de dochter en 2 van haar kinderen werken bij Janssens NV.

Nu Jan zijn pensioenleeftijd dichterbij komt, vragen zijn kinderen zich af of er eigenlijk al iets “geregeld” is, want toen ze er als broer en zus eens over praatten, kwamen al snel volgende vragen naar boven: 

• Wat als vader komt te overlijden?
• Erven zij ieder 50% van alles? Of erft de vriendin ook iets?
• Ieder de helft van de ouderlijke woning en de helft van de NV?
• Maar hoeveel is die NV eigenlijk écht waard?
• Gaan ze dan de ouderlijke woning moeten verkopen voor de successierechten? Of heeft vader nog spaargelden? Sowieso wel, maar hoeveel?
• Hoeveel bedragen die successierechten dan eigenlijk?
• Dan hebben ze samen de NV waar broer weinig of niks van afweet, terwijl ze wel samen alles moeten beslissen?
• Zou vader daar al over nagedacht hebben? 

Nadat ze aan vader gevraagd hebben wat híj wil dat er gebeurt met de zaak, het huis, de oldtimers, de horloges, … na zijn overlijden, zijn de kindern mét vader langsgegaan bij FONS. Na alle gegevens te hebben aangeleverd ontvingen zij hun “Gids voor Gemoedsrust” waarin alles een correcte waarde kreeg en de successierechten “as is” berekend werden. Op basis van die oefening werden in de Gids een aantal scenario’s opgenomen van mogelijke oplossingen. 

Bij de bespreking van de Gids werd in alle openheid besproken welke combinatie van oplossingen de voorkeur kreeg. (nvdr: Dit bleek niet het scenario te zijn waarbij de minste erfbelasting betaald moest worden, wel deze waarbij vader zich het beste voelde bij de verdeling. Er worden voldoende liquide middelen bij overlijden beschikbaar gesteld voor de kinderen, zodat de erfenisrechten probleemloos betaald kunnen worden.)

Voor de uitwerking werd beroep gedaan op de notaris waar vader al lang mee samenwerkt, in overleg met een extern fiscaal jurist voor oprichting van Maatschap en schenking van de aandelen van de familiale vennootschap (na aanvraag attest Vlabel).

Conclusie

Uw nalatenschap of erfenis bespreekbaar maken is de eerste, belangrijke stap om (financiële) perikelen in de toekomst te vermijden. Voor een eerlijk en onafhankelijk advies terzake kan u steeds op FONS rekenen.